Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται σημαντική αύξηση στις διαγνώσεις ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής-Υπερκινητικότητας), τόσο μεταξύ παιδιών όσο και ενήλικων.
Στην Ελλάδα και διεθνώς, πολλοί ειδικοί προσπαθούν να εξηγήσουν τους λόγους πίσω από αυτήν την τάση καθώς τα αίτια είναι σύνθετα. Παρακάτω παρουσιάζουμε τις κυριότερες αιτίες που αναδεικνύονται από την έρευνα και την επιστημονική βιβλιογραφία.
Οι βασικοί «καταλύτες» της αύξησης διαγνώσεων
• Μεγαλύτερη ευαισθητοποίηση και καλλιέργεια γνώσεων
Η ενημέρωση για τα συμπτώματα της ΔΕΠΥ είναι πλέον πολύ πιο διαδεδομένη — τόσο στους γονείς, όσο και στους εκπαιδευτικούς και επαγγελματίες υγείας.
Η μείωση του στίγματος γύρω από τις ψυχικές διαταραχές σημαίνει ότι πολλοί άνθρωποι — που παλαιότερα θα παρέμεναν χωρίς διάγνωση — τώρα αναζητούν βοήθεια και υποστήριξη.
• Αναθεωρημένα διαγνωστικά κριτήρια και νέα ιατρική κατανόηση
Οι τρόποι με τους οποίους ορίζεται η ΔΕΠΥ έχουν εξελιχθεί. Η διεύρυνση των κριτηρίων, και ιδιαίτερα η αποδοχή ότι η ΔΕΠΥ δεν αφορά μόνο παιδιά αλλά μπορεί να διαγνωστεί και σε ενηλίκους, έχει επιτρέψει σε περισσότερους ανθρώπους να αναγνωρίσουν τα συμπτώματά τους.
• Κοινωνικές και περιβαλλοντικές αλλαγές — η πίεση της σύγχρονης ζωής
Η σύγχρονη ζωή — με γρήγορους ρυθμούς, ψηφιακή πληθώρα, πολλαπλά ερεθίσματα και υψηλές απαιτήσεις για συγκέντρωση και αυτοέλεγχο — φαίνεται να αναδεικνύει δυσλειτουργίες που παλαιότερα περνούσαν απαρατήρητες.
Επίσης, περιβαλλοντικοί παράγοντες, όπως πρόωρη γέννηση, χαμηλό βάρος γέννησης ή έκθεση σε τοξίνες, αποτελούν παραδοσιακά γνωστούς κινδύνους που μπορεί να αυξήσουν την πιθανότητα ΔΕΠΥ.
• Μεγαλύτερη πρόσβαση στην ιατρική φροντίδα και δοκιμές
Περισσότεροι άνθρωποι έχουν πρόσβαση σε αξιολόγηση από ειδικούς, και περισσότεροι επαγγελματίες υγείας είναι καταρτισμένοι να αναγνωρίζουν τη ΔΕΠΥ. Αυτό σημαίνει πως τώρα διαγιγνώσκονται και περιπτώσεις που παλαιότερα δεν λαμβάνονταν υπόψη.
Τι λένε οι έρευνες — υπάρχει πραγματική αύξηση ή απλώς περισσότερες διαγνώσεις;
Μια πρόσφατη ανασκόπηση δείχνει ότι δεν υπάρχει ξεκάθαρη απόδειξη για παγκόσμια αύξηση στην πραγματική συχνότητα της ΔΕΠΥ μετά την εποχή της πανδημίας — δηλαδή, τα αυξημένα ποσοστά μπορεί να οφείλονται περισσότερο στην πιο έντονη αναγνώριση και διάγνωση.
Ωστόσο, σε πολλές χώρες παρατηρείται αύξηση στις διαγνώσεις — γεγονός που σημαίνει πως είτε υπάρχει πραγματική αύξηση των περιπτώσεων, είτε περισσότερη ευαισθητοποίηση, είτε και τα δύο.
Αυτό σημαίνει πως το φαινόμενο είναι σύνθετο και δεν αρκεί να πούμε απλώς «περισσότερα κρούσματα» ή «υπερδιάγνωση» — χρειάζεται προσεκτική, εξατομικευμένη αξιολόγηση.
Τι σημαίνει αυτό για οικογένειες και ενήλικες
Θετικά: Πιο έγκαιρη αναγνώριση της ΔΕΠΥ μπορεί να προσφέρει υποστήριξη σε άτομα που δυσκολεύονται — στο σχολείο, στη δουλειά, στην καθημερινότητά τους.
Προσοχή: Η διεύρυνση των κριτηρίων σημαίνει ότι άτομα με πιο ήπια συμπτώματα τώρα μπορούν να διαγνωστούν, κάτι που εγείρει ερωτήματα για την «οριοθέτηση» της διαταραχής. Σε αυτούς περιλαμβάνονται άνθρωποι που πριν λειτουργούσαν «μέσα στα όρια».
Κοινωνικό επίπεδο: Η μείωση του στίγματος και η αύξηση της ευαισθητοποίησης μπορεί να βοηθήσει στη γενικότερη αποδοχή και υποστήριξη της ψυχικής υγείας.
Η ΔΕΠΥ ως σύγχρονη πρόκληση & αναγκαιότητα
Η αύξηση των διαγνώσεων ΔΕΠΥ — σε παιδιά και ενήλικες — δεν αποτελεί απλώς νούμερα. Αντίθετα, αντανακλά βαθιές αλλαγές στην κοινωνία, στην ιατρική κατανόηση και στην στάση απέναντι στην ψυχική υγεία. Η ΔΕΠΥ δεν είναι μια «μόδα», αλλά μια δομή που χρειάζεται σωστή ενημέρωση, υπεύθυνη διάγνωση και εξειδικευμένη υποστήριξη.
About the Author
